Spokój, który kryje się w mroku

Powieści Roberta Małeckiego mają w sobie coś, co sprawia, że łatwo je rozpoznać od pierwszych rozdziałów. Można by powiedzieć, że chodzi o styl pisarza: drobiazgowość opisów, nacisk na warstwę psychologiczną, precyzyjnie oddaną topografię miast. Dla mnie jednak najważniejsze jest coś innego – spokój, który wyłania się z kart powieści. I dokładnie ten spokój odnajduję w „Zmorze. Czarnej toni”.

To powrót bohaterów, których mieliśmy okazję poznać w „Zmorze”. Kama Kosowska prowadzi dziennikarskie śledztwa i opisuje je w swoich książkach. Co jakiś czas ktoś zgłasza się do niej z prośbą o pomoc w odnalezieniu zaginionej osoby, dlatego telefon od kobiety twierdzącej, że jej córka – która zniknęła sześć lat wcześniej – próbowała się z nią skontaktować, początkowo nie przyciąga uwagi Kamy. To się jednak zmienia, kiedy okazuje się, że ze sprawą jest związany dawny przyjaciel dziennikarki. A równolegle nadkomisarz Lesław Korcz prowadzi policyjne śledztwo w sprawie zniknięcia studentki, która pracowała jako streamerka w serwisach dla dorosłych i umawiała się na spotkania ze swoimi widzami. Zaginęła po wizycie u jednego z nich.

Mamy zatem dwa zaginięcia, współczesne i sprzed lat, oraz dwa równoległe śledztwa, dziennikarskie i policyjne. Mamy też dwójkę głównych bohaterów. Wydawałoby się, że równorzędnych, na co wskazuje narracja – autor oddaje głos na przemian Kamie i Lesławowi. Jednak, chociaż rozdziały z perspektywy Kamy są prowadzone w narracji pierwszoosobowej, co sugeruje, że powinniśmy widzieć świat oczami tej bohaterki, wobec Korcza zaś mieć większy dystans – to sprawy, które zachodzą w jego życiu osobistym, są tutaj bardziej emocjonujące i sprawiają, że to właśnie ten bohater wysuwa się na pierwszy plan. Podobnie jak w „Zmorze” bardzo ważne miejsce zajmują bowiem w „Czarnej toni” skomplikowane relacje rodzinne. Tam chodziło o Kamę i jej ojca, tu pałeczkę przejmuje Lesław – i jest równie trudno.

Kama jednak wciąż pozostaje bohaterką, obok której trudno przejść obojętnie. Bardzo dobrze opisuje ją ten fragment:

W cieniach pod powiekami czai się wszystko to, co spotkało mnie kilka lat temu. Nadal dźwigam lęki i traumy, ale próbuję z nimi żyć. Okiełznuję je co dnia. To trochę tak, jakbym siedziała w pustym pokoju i w jego kątach zauważyła włochate pająki. Obrzydliwie duże. Obserwuję każdego z nich, każdy ich najmniejszy ruch i wydaje mi się, że kontroluję sytuację. Ale dobrze wiem, jak jest. Jestem sparaliżowana strachem.

W pewnym momencie bohaterka przełamuje ten strach, ale cena, którą musi za to zapłacić, jest wysoka.

Jak wspomniałam na początku, znajdziemy w „Czarnej toni” tak charakterystyczną dla Małeckiego drobiazgowość opisów, w dużej mierze dotyczącą topografii miasta:

Zaparkował forda na płatnym parkingu obok magistratu i skierował się do głównego wejścia budynku z czerwonej cegły, stojącego na skraju Starego Miasta. Na placu Teatralnym znajdowały się także spory budynek urzędu marszałkowskiego i secesyjny gmach Teatru imienia Wilama Horzycy. Tuż obok, w alei Solidarności, mieści się punkt przesiadkowy komunikacji miejskiej, przez który przejeżdżały ze zgrzytem tramwaje i gdzie zatrzymywały się autobusy.

I tak dalej, i tak dalej. To oczywiście dodaje powieści realizmu, ale też nieco spowalnia tempo. Na szczęście rozdziały są tutaj krótkie, dzięki czemu powieść nie traci tak mocno na dynamice.

Chciałoby się napisać, że „Czarna toń” wciąga niczym, no cóż, toń. Nie będę bronić kiczowatej metafory, niemniej przekaz się zgadza: to powieść napisana tak umiejętnie, że trudno się od niej oderwać. Widać tu świetne pióro, widać przemyślaną intrygę. Do tego można po tę książkę sięgnąć bez znajomości poprzedniego tomu – pojawiają się tu przebitki i nawiązania do „Zmory”, ale nie mają kluczowego znaczenia dla fabuły. Lektura przynosi dużo satysfakcji – kiedy wszystkie wątki zaczynają się porządkować i rozplątywać. Nie są to może fabularne fajerwerki, lecz całość broni się konsekwencją i psychologiczną wiarygodnością.

Pisałam o poprzedniej książce, że to gęsta powieść, i choć „Czarna toń” sugeruje podobny klimat, tu jest odrobinę (ale tylko odrobinę) lżej. Może dlatego, że Kama zaczyna radzić sobie z przeszłością? Czekam na kolejną powieść cyklu, by się przekonać, co zaplanował dla tej bohaterki Robert Małecki.

Udostępnij