Zniszczenie czy oczyszczenie?

Tewila to, w bardzo dużym skrócie, rytualna, oczyszczająca kąpiel w deszczu. Jelonka Bambi powinniście kojarzyć z bajki. Jak te dwa światy mogą się spotkać? Odpowiedź przynosi „Tewila Bambi” – najnowsza powieść Jakuba Ćwieka.

Pisarz zabrał nas już kiedyś do swojej rodzinnej miejscowości, czyli Głuchołaz, i czasów wielkiej wody. Tym razem jednak, w przeciwieństwie do „Topieli”, powódź nie jest bohaterką, ale swoistą klamrą dla fabuły. Nie jesteśmy też wyłącznie w roku 1997 – większość akcji dzieje się jednak tu i teraz. Agatę poznajemy w roku 2024, w chwili gdy szykuje się do pogrzebu ukochanego ojca. Nie spodziewa się, że na jego pogrzeb razem z jej młodszą siostrą przyjedzie człowiek, który przed laty ją skrzywdził. Twierdzi, że się zmienił – ale Agata nie potrafi uwierzyć komuś, kto stał się źródłem jej traum. Kobieta musi zmierzyć się z trudnymi wspomnieniami. A do Głuchołaz znów zbliża się wielka woda…

„Tewila Bambi” zaczyna się jak dramat rodzinny, ale szybko okazuje się thrillerem o przemocy i odpowiedzialności. Już w początkowych rozdziałach orientujemy się, że w przeszłości głównej bohaterki tkwi jakaś zagadka, i z każdym kolejnym rozdziałem coraz bardziej chcemy ją poznać. Kiedy w 1995 roku umierała matka Agaty, córka, wówczas dwunastoletnia, złożyła jej obietnicę, że będzie się opiekować ojcem i młodszą siostrą. Ta obietnica na zawsze ustawiła jej życie. Dwa lata później pewne wydarzenia – długo nie wiemy jakie konkretnie – wiążą ją z ojcem tajemnicą. Ćwiek niezwykle sugestywnie buduje emocje: zarówno dorosłej, jak i nastoletniej Agaty. Fragmenty z perspektywy czternastolatki są jednymi z najmocniejszych w książce – pełne bezsilności, wstydu, desperacji. Autor nie potrzebuje wielu słów, by je oddać; może dzięki temu mocniej trafia w sedno. To jedna z tych powieści, które czyta się jednym tchem, choć treść często chwyta za gardło.

A chwyta za gardło, bo jest w tej książce sporo scen przemocy. Przy czym Ćwiek nie epatuje brutalnością, nie widać, by pisanie o przemocy przynosiło mu jakąkolwiek satysfakcję (a u niektórych pisarzy da się to niestety zaobserwować). W tej książce przemoc to codzienność – brudna, nieromantyczna, zwyczajna. Źli ludzie nie są tu groteskowymi potworami: to postacie aż nazbyt prawdziwe, takie, z jakimi każdy mógł się kiedyś zetknąć. Pewni siebie brutale, niezbyt inteligentni cwaniacy, ludzie, którzy w ogóle nie biorą odpowiedzialności za własne czyny („sprowokowała mnie!”). Właśnie ta zwyczajność jest w nich najbardziej przerażająca.

W „Tewila Bambi” przeszłość powraca do głównej bohaterki – tak, jak powódź powraca do miasta. Agata musi zmierzyć się z tym, co miało na zawsze zostać pogrzebane. Musi przy tym zadać sobie pytanie: czy każdą obietnicę warto spełniać? I jak wysoką cenę możemy zapłacić, zanim uznamy, że „wszystko” to jednak za dużo?

Udostępnij