Znajomi nieznajomi

Nowa powieść Izabeli Janiszewskiej zaczyna się świetnie. Greta po niedawnym rozwodzie mieszka z czternastoletnim synem i próbuje na nowo poukładać sobie życie. Pewnego dnia zauważa, że do zaniedbanego, opuszczonego od lat domu na końcu jej ulicy wprowadza się starsza para. Już pierwsze spotkanie z nowymi sąsiadami budzi jej niepokój. A kiedy dostrzega twarz młodej kobiety w oknie na poddaszu i słyszy krzyki dobiegające z budynku, nie potrafi pozostać obojętna. W ten sposób wplątuje się w sprawę, która dotyczy jej mocniej, niż mogłaby przypuszczać.  

Tak, zaczyna się świetnie – gęsto, mrocznie, niepokojąco. Z każdym rozdziałem pojawiają się kolejne tajemnice i niespodzianki. Jest ich coraz więcej i więcej. Niestety: za dużo. Bo choć moje ogólne wrażenia z lektury „Nieznajomych” są pozytywne, o czym za chwilę, mam jeden zasadniczy zarzut: Izabela Janiszewska włożyła do tej książki za dużo elementów. Mamy tu główny wątek fabularny – czyli, mówiąc najogólniej, ten, w którym główną rolę grają tajemniczy nowi sąsiedzi – mamy problemy nastoletniego syna głównej bohaterki, wreszcie jej osobisty dramat z przeszłości. I żaden z tych elementów nie jest błahy; wszystkie mają duży ciężar emocjonalny. Tak duży, że łatwo poczuć się przytłoczonym. I nie zmienia tego fakt, że autorka wszystkie te wątki zgrabnie łączy. 

Ale jednocześnie „Nieznajomi” dają nam wszystko to, czego oczekujemy od dobrego thrillera psychologicznego. Najważniejsze dzieje się tu w sferze emocji i relacji między bohaterami. Atmosfera ze strony na stronę robi się coraz bardziej klaustrofobiczna, a Grecie coraz trudniej odróżnić rzeczywistość od jej wyobrażeń. Poczucie zagrożenia narasta i udziela się czytelnikom. Janiszewska skutecznie się z nami bawi: co tu jest prawdą, a co fałszem?

Autorka wprowadza jeden element, którego zwykle w thrillerach psychologicznych nie ma: dosłowną, brutalną przemoc. Fragmenty, w których zaglądamy do głowy głównego czarnego charakteru, mogą przerazić swoją brutalnością. I chociaż są w swojej dosłowności bardzo nieprzyjemne w odbiorze, ich obecność na fabularne uzasadnienie. Mogą wydawać się przesadne – ale w obliczu głośnych wydarzeń z ostatnich lat (nie napiszę więcej, by nie zdradzić zbyt wiele) zdajemy sobie niestety sprawę, że rzeczywistość czasem bywa mroczniejsza niż fikcja. 

Jeśli chodzi o konstrukcję – jest poprawnie. Autorka umiejętnie myli tropy, choć chwilami w sposób nieco zbyt oczywisty wskazuje winnego, co pozwala nam łatwo domyślić się, że to fałszywy trop. Niemniej do końca udaje jej się utrzymać wątpliwości, dzięki czemu historia pozostaje wciągająca do ostatnich rozdziałów. I chociaż muszę powtórzyć zarzut, który miałam do poprzednich powieści Janiszewskiej: skłonność do pretensjonalnych truizmów, które mogą irytować – to drobnostka.

„Nieznajomi” to książka, która pokazuje, że potwory – nie boję się użyć tego słowa, bo w kontekście postaci stworzonych przez Janiszewską jest jak najbardziej uprawnione – żyją wokół nas i umiejętnie odgrywają przeciętnych, niewyróżniających się niczym ludzi. Ilu takich „nieznajomych” nas otacza? Cóż, pozostaje tylko mieć nadzieję, że jest ich nieco mniej niż w powieści Janiszewskiej.

Udostępnij