King nie wymięka

Z lekturą każdej nowej powieści Stephena Kinga coraz wyraźniej czuję, że autor w pełni korzysta z komfortu, jaki daje mu wypracowana przez dekady pozycja. Nie musi już nikomu nic udowadniać, schlebiać gustom czytelników czy podążać za oczekiwaniami rynku. Pisze tak, jak chce, nie siląc się na udawanie, że chodzi o coś więcej niż świetną rozrywkę. A jednocześnie nie rezygnuje z przemycania wątków, które potrafią skłonić czytelników i czytelniczki do przemyśleń. 

„Nie wymiękaj” to powrót Holly Gibney – niepewnej siebie detektywki, którą mieliśmy okazję poznać bliżej w kilku innych powieściach Kinga. Tym razem osią fabuły są dwie sprawy. Pierwszą prowadzi policja, która niedawno odebrała list z groźbą: ktoś planuje zabić czternaście osób w ramach zemsty za śmierć niewinnego człowieka. Oficjalnie Holly oczywiście nie prowadzi śledztwa – ale detektyw Izzy James lubi konsultować z nią trudne przypadki, a ten z pewnością do takich należy. W tym samym czasie do Holly zgłasza się Kate McKay, kontrowersyjna działaczka na rzecz praw kobiet. Właśnie ruszyła w trasę po Stanach, a ktoś grozi jej śmiercią. Potrzebuje więc ochrony – i ta rola przypada Holly. Detektywka musi zmagać się nie tylko z realnym zagrożeniem, ale też z niezwykle upartą szefową. Jak to zwykle bywa u Kinga, obie historie w finale splatają się w jedną opowieść.

Jeśli czytujecie Kinga, od razu wyłapiecie w tej powieści znajome schematy. Źli zawsze mają trudną przeszłość i kierują się pokręconą logiką, dobrzy – choć działają w słusznej sprawie – niekoniecznie dają się lubić (weźmy Kate McKay: jest wyjątkowo irytująca), a finał to splot wyjątkowo efektownych scen, w których liczy się każda sekunda. Przy czym to nie jest zarzut: pisarz potrafi bawić się tą przewidywalnością i utrzymać napięcie nawet wtedy, gdy wydaje nam się, że wiemy, co się za chwilę wydarzy. Bardzo lubię też typowe dla Kinga metatekstowe wstawki narratora w stylu „X jeszcze nie wiedział, że ten wieczór zapamięta na zawsze” czy „Y nastawił się na spokojny poranek. Nie mógł bardziej się pomylić”. Wszechwiedzący narrator, który ujawnia swoją obecność, to dziś rzadkość – a takie zapowiedzi wydarzeń świetnie podtrzymują napięcie. 

Tło „Nie wymiękaj” jest wyraźnie amerykańskie. Owszem, sekty istnieją wszędzie, ale to właśnie w Stanach Zjednoczonych, gdzie działa niezliczona liczba kościołów – często ultrakonserwatywnych – takie historie nabierają szczególnej mocy. King wprost krytykuje religijny fanatyzm i samozwańczych przywódców duchowych, nie ukrywając własnych poglądów społeczno-politycznych. Dla niektórych to może być zarzut, ja cenię to, że autor nie chowa się za neutralnością – zwłaszcza że jego obserwacje są celne i ironiczne. 

Wrócę jeszcze na chwilę do postaci. Jak wspomniałam, złoczyńcy – jak zwykle u Kinga – mają przeszłość, która skutecznie odkleja ich od rzeczywistości, a z czasem stają się coraz bardziej nieobliczalni. Z kolei Jerome i Barbara są nieco wyidealizowani – tyle że potrafię znaleźć dla tego uzasadnienie: od początku cyklu mieli uosabiać młodość, odwagę i szczerość. A Holly? Choć niepozorna, to właśnie ona przyciąga największą uwagę. Daleko jej do stereotypu twardej, zawsze pewnej siebie detektywki. Jest niepewna, waha się, analizuje niemal każdy swój ruch. Nie boi się przyznać, że nie wie – i trudno jej za to nie polubić.

Przez swoje niezdecydowanie sama zaraz zwariuje. Każde posunięcie, jakie wybierze, może okazać się błędem. Nieżyjąca matka Holly pogarsza sytuację; kręci smutno głową i mówi: „Złe decyzje przynoszą zgubę, nie chlubę”. Zawsze ci to powtarzam”.

Stephen King powieścią „Nie wymiękaj” po raz kolejny udowadnia, że nie musi gonić za trendami ani spełniać cudzych oczekiwań. W najnowszej powieści bawi się konwencją, łączy rozrywkę z ostrym komentarzem społecznym. A swoboda, z jaką snuje tę historię, jest najlepszym dowodem, że pisze przede wszystkim dla przyjemności – swojej i czytelników.

Udostępnij