Siła spokoju

Szwedzka prawniczka Viveca Sten jako pisarka zadebiutowała w 2008 roku powieścią „Na spokojnych wodach”. Po sześciu latach i pięciu kolejnych kryminałach debiut autorki mogą wreszcie poznać polscy czytelnicy. A ci, którym książka się spodoba (albo ci, którzy nie są pewni, czy po nią sięgnąć), powinni 16 października włączyć stację AXN – zostanie wtedy wyemitowany pierwszy odcinek polskiego miniserialu zrealizowanego na podstawie szwedzkiego serialu „Morden i Sandhamn”, który z kolei jest adaptacją debiutanckiej powieści Viveki Sten.

Miejscem akcji książki „Na spokojnych wodach” jest Sandhamn, jedna z wysepek Archipelagu Sztokholmskiego. To spokojne, urokliwe miejsce, gdzie nikt nie zamyka drzwi na klucz, bo nie ma się czego obawiać. Kiedy więc u wybrzeży zostają odnalezione zwłoki mężczyzny zaplątane w rybacką sieć, wszyscy są przekonani, że człowiek ten zginął w wyniku nieszczęśliwego wypadku. Nieco wątpliwości ma tylko prowadzący śledztwo inspektor Thomas Andreasson z policji w Nacka. Dlaczego wokół talii zmarłego była oplątana cuma? Kiedy ginie kolejna osoba, staje się jasne – na Sandhamn pojawił się morderca.

Spokój znajdziemy nie tylko w tytule, ale także w treści książki. To przykład podgatunku zwanego kryminałem kominkowym, którego najważniejszą cechą jest osadzenie akcji w pozornie sielankowym miejscu: na wsi bądź w małym miasteczku, w społeczności, w której wszyscy się znają – i niemal wszyscy skrywają mniejsze i większe sekrety. W powieści Viveki Sten miejscem tym jest Sandhamn, szwedzka wysepka, której uroku nie odbierają nawet morderstwa (nie bez powodu posiadłości na Sandhamn kosztują krocie, nad czym niejednokrotnie ubolewają bohaterzy książki). Z kolei rysunek postaci w debiucie szwedzkiej pisarki jest bardzo zbliżony do tego z wielu innych skandynawskich powieści. Główni bohaterowie „Na spokojnych wodach” to policjant, który przeżył śmierć dziecka i trudny rozwód, a teraz znów zaczyna powoli cieszyć się życiem, i jego przyjaciółka z dzieciństwa, prawniczka z problemami rodzinnymi. Interesujący – i również często powtarzany w kryminałach z Północy – jest także obraz mordercy stworzony przez pisarkę: to nie geniusz zła, a słaby człowiek, któremu morderstwo wydawało się jedynym wyjściem z sytuacji. To ktoś, kto budzi raczej współczucie niż strach. Warto też wspomnieć o dokładnych opisach miejsc, w których dzieje się akcja, i przedstawianiu ich niemal jako niezależnych bohaterów – to chyba też już kiedyś było, prawda?

Owo operowanie schematami nie oznacza jednak wcale, że „Na spokojnych wodach” to zła powieść. Owszem, lektura przynosi wiele skojarzeń – od Agathy Christie i jej „cozy crime”, przez Johana Theorina z olandzkim cyklem (ach, te urokliwe wyspy!), po Camillę Läckberg, z którą Vivekę Sten łączy rozbudowanie warstwy obyczajowej powieści. Całość jednak nie sprawia wrażenia marnej kopii, wprost przeciwnie: autorka po prostu wykorzystała to, co najlepsze w innych książkach, by dać czytelnikom lekką i przyjemną lekturę. Lekką i przyjemną – ale wcale nie tak łatwą, jak mogłoby się wydawać.

 

Udostępnij