Skąd przychodzi zło

Nieraz słyszy się z ust doświadczonych policjantów, że najtrudniejsze sprawy to te dotyczące dzieci i ich krzywdy. Okazuje się, że podobnie jest z historiami, które poznajemy jako czytelnicy. Nic nie przygotowuje na pewne historie ani do nich nie przyzwyczaja. A jedną z takich właśnie opowiada Magdalena Majcher w „Bajtlu”.

W jednej z najuboższych dzielnic Katowic znika dziecko. Policja angażuje się w poszukiwania dziewczynki. Sprawą interesuje się również dziennikarz Borys Dyrda, zorientowany w sytuacji dzięki informacji od zaprzyjaźnionego policjanta. Niestety niedługo po rozpoczęciu poszukiwań zostaje odnalezione ciało dziewczynki, od tej pory mamy zatem do czynienia ze sprawą o morderstwo. Borys rozpoczyna własne dziennikarskie śledztwo. Odkrywa, że w ciągu ostatnich kilku lat w podobny sposób jak Dorotka zaginęło kilka dziewczynek. Podobieństw jest zbyt dużo, by uznać, że to przypadek. Coraz więcej wskazuje też na to, że porwań mogła dokonać ta sama osoba. Dyrda sukcesywnie powiększa grono świadków i zbiera kolejne informacje. Odwiedza rodziny zaginionych wcześniej dziewczynek i stara się ustalić, co mogło się wydarzyć. My poznajemy historię Joli, jednej z nich. Zaginęła trzy lata wcześniej, w 1995 roku. Towarzyszymy jej rodzicom, a w szczególności matce, w najtrudniejszych chwilach jej życia – chwilach niepewności i potwornego strachu o dziecko. 

Jednym z najważniejszych elementów tej historii – jeśli nie tym najbardziej istotnym – są realia śląskich podwórek w latach dziewięćdziesiątych. 

Trudno uwierzyć w to, że za moment ludzkość wkroczy w dwudziesty pierwszy wiek, a w katowickich dzielnicach takich jak Szopienice, Dąb czy Załęże mieszkańcy funkcjonowali w takich warunkach – odpadający tynk z budynków, stare, nieszczelne okna, wychodek na zewnątrz, niesprawne instalacje zagrażające bezpieczeństwu. 

Głównym bohaterem „Bajtla” autorka uczyniła ubóstwo i patologie rozgrywające się w dziesiątkach domów. Opisy tego, jak mężowie traktują swoje żony i dzieci, rozrywają serce. Pan i władca, najczęściej bezrobotny, wracał do domu z reklamówką piwa lub wódki, rozstawiał wszystkich po kątach, a pretekstem do ataku mogło być wszystko – paproch na stole albo nieodpowiednie (w jego mniemaniu oczywiście) spojrzenie czy ton. Kobiety oddychały z ulgą, kiedy mąż wychodził z domu, i praktycznie każda modliła się, by już do niego nie wrócił. Każdy dzień był dla tych kobiet walką o przetrwanie – główkowaniem, skąd i za co wziąć jedzenie czy ubrania dla dzieci, trwoga o to, że wbrew ich woli na świecie pojawi się kolejne potomstwo… Koszmar codziennie przeżywany na nowo. 

„Bajtel” to dobra i mocna powieść. Intryga kryminalna jest interesująca, angażuje i każe zastanawiać się, co stało się z Jolą, Dorotką i pozostałymi dziewczynkami. To wszystko „doprawione” obrazem szarego, śląskiego podwórka, na którym bajtle żyją własnym życiem, a my boleśnie obserwujemy, że nic dobrego na nie nie czeka. 

Z domu rodzinnego wyniosła ważną mądrość: jak chłop wypije, trzeba schodzić mu z drogi. Matka była w tym mistrzynią, do perfekcji opanowała sztukę unikania pijanego męża w składającym się z dwóch pomieszczeń mieszkaniu. 

Bohaterowie powieści Magdaleny Majcher uważają, że zło przychodzi z zewnątrz. A przynajmniej bardzo chcą w to wierzyć – tak łatwiej się żyje i zasypia każdego dnia. Autorka udowadnia jednak, że zło i wrogowie najczęściej czyhają bardzo blisko, bliżej, niż jesteśmy to sobie w stanie wyobrazić.

Udostępnij